جهت بزرگنمایی عکس کلیک نمایید
 
شماره 125
آخرین شماره ها
نشریات دیگر

روزهای گل ‌درشت
کفاش مهدی

دوم مرداد (پانزدهم رمضان): ولادت امام حسن مجتبی(ع)

اولین قرارداد سفیدامضای تاریخ!

جمعى از مورخان از جمله طبرى و ابن‌اثیر روایت کرده‌اند که: معاویه ورقه‌ى سفیدى که پاى آن را مهر کرده بود نزد حسن(ع) فرستاد و بدو نوشت: «اختیار با تو است، در این ورقه هر شرطى خواهى بنویس.»(1)

مهم‌ترین فراز تاریخ زندگانی امام حسن(ع) که از آن زیاد شنیده‌اید، صلح ایشان با معاویه است. اتفاقی که هفت ماه پس از شهادت حضرت علی(ع) و به خلافت(امامت) رسیدن ایشان افتاد. طبری و بسیاری از مورخان قرارداد صلحی را ذکر می‌کنند که معاویه به صورت «ورقه‌ای سفید»، برای امام حسن(ع) فرستاد تا هرچه می‌خواهند در آن بنویسند. استنادات تاریخی مجمل است و بیش‌تر شبیه افسانه است؛ اما بی‌تردید این صلح اتفاق افتاد. طبق برخی منابع، امام حسن(ع) بندهای زیر را در این ورقه‌ی سفید نوشت و برای معاویه فرستاد که او هم آن را امضا کرد:

ماده‌ى یک:

حکومت به معاویه واگذار مى‌شود، بدین شرط که به کتاب خدا و سنت پیغمبر(2)(ص) و سیره‌ى خلفاى شایسته عمل کند(3).

ماده‌ى دو:

پس از معاویه، حکومت متعلق به حسن است(4)؛ اگر براى او حادثه‌ای پیش آمد، متعلق به حسین(5) و معاویه حق ندارد کسى را به جانشینى خود انتخاب کند(6).

ماده‌ى سه:

معاویه باید ناسزاگویی به امیرالمؤمنین و لعنت بر او را در نمازها ترک کند(7) و على را جز به نیکى یاد ننماید(8).

ماده‌ى چهار:

معاویه باید بنى‌هاشم را از بخشش‌ها و هدیه‌ها بر بنى‌امیه امتیاز دهد و یک میلیون درهم در میان بازماندگان شهدایی که در کنار امیرالمؤمنین در جنگ‌هاى جمل و صفین کشته شده‌اند، تقسیم کند و این‌ها همه باید از محل خراج «دارابجرد»(9) تأدیه شود(10).

ماده‌ى پنج:

مردم در هر گوشه از زمین‌هاى خدا‌- شام عراق، یمن یا حجاز‌- باید در امن و امان باشند و سیاه‌پوست و سرخ‌پوست از امنیت برخوردار باشند و معاویه باید لغزش‌هاى آنان را نادیده بگیرد و هیچ‌کس را بر خطاهاى گذشته‌اش مؤاخذه نکند و مردم عراق را به کینه‌هاى گذشته نگیرد(11). اصحاب على در هر نقطه‌ای که هستند در امن و امان باشند و کسى از شیعیان على مورد آزار واقع نشوند و بر جان، مال، ناموس و فرزندان‌شان بیمناک نباشند و کسى ایشان را تعقیب و صدمه‌ای بر آنان وارد نکند و حق هر حق‌دارى بدو برسد و هر آنچه در دست اصحاب على است از آنان باز گرفته نشود(12).

به قصد جان حسن‌بن‌على، برادرش حسین و هیچ یک از اهل‌بیت رسول خدا توطئه‌ای در نهان و آشکار چیده نشود و در هیچ‌یک از آفاق عالم اسلام، ارعاب و تهدیدى نسبت به آنان انجام نگیرد(13).

ابن‌قتیبه مى‌نویسد: «سپس عبدالله‌بن‌عامر (فرستاده‌ى معاویه) قیود و شروط حسن(ع) را به همان صورتى که آن حضرت بدو گفته بود براى معاویه نوشت و فرستاد و معاویه همه‌ی آن‌ها را به خط خود در ورقه‌ای نوشت و مهر کرد و پیمان‌هاى مؤکد و سوگندهاى شدید بر آن افزود و همه‌ى سران شام را بر آن گواه گرفت و آن را براى نماینده‌ى خود عبدالله فرستاد و او آن را به حسن تسلیم کرد»(14).

دیگر مورخان، متن جمله‌ای را که معاویه در پایان قرارداد نوشته و با خدا بر وفاى بدان، عهد و میثاق بسته چنین آورده‌اند: «به عهد و میثاق خدای و به هر آنچه خداوند، مردم را بر وفاى بدان مجبور ساخته، بر ذمه‌ى معاویة‌‌بن‌ابى‌سفیان است که به مواد این قرارداد عمل کند»(15) و این بنابر صحیح‌ترین روایات، در نیمه‌ى جمادى‌الاولى به سال 41 هجرى بود.

هشت مرداد (بیست‌و‌یکم رمضان): شهادت امام علی(ع)

ناشناخته بودن مرقد امام علی(ع) تا صدسال!

چون شهادت حضرت، در آغاز زمان شکل‌گیری قدرت معاویه، طغیان بنی‌امیه و حضور سایر گروه‌های زخم‌خورده‌ی ناکثین، قاسطین و مارقین اتفاق افتاد، آن بزرگوار وصیت کرد که جسدش را شبانه دفن کنند و حتی علامتی روی آن نگذارند. فقط عده‌ی کمی از اصحاب خاص و فرزندان آن حضرت در موقع دفن حضور داشتند. به همین دلیل، صبح روز 21 ماه رمضان دو محمل به راه افتاد. یکی به طرف مدینه و دیگری به طرف مکه‌ی معظمه روانه شد. تا سال‌ها بعد کسی به‌جز فرزندان و اصحاب خاص آن حضرت، از محل دفن ایشان خبری نداشت. دلیل این کار هم شاید ترس از آن بود که به قبر مبارک آن حضرت اسایه‌ی ادب و بی‌حرمتی کنند. چنان‌که از امام صادق(ع) نقل شده، حضرت امیر(ع) هنگام وفات به فرزند بزرگش، امام حسن(ع) سفارش کرد پس از آن‌که مرا در نجف دفن کردی، چهار قبر برای من در چهار موضع؛

1. مسجد کوفه،؛

2. رحبه‌ی کوفه؛

3. خانه‌ی جعدةبن‌حبیره؛

4. عزی.

حفر کنید تا کسی از محل قبر من آگاهی پیدا نکند. به همین جهت درباره‌ی قبر امیرالمؤمنین(ع) بین علمای اهل سنت اختلاف وجود دارد؛ اما طبق روایات شیعه، مرقد مطهر حضرت علی(ع) توسط هارون‌الرشید، خلیفه‌ی عباسی کشف شد و در نامه‌ای از امام موسی کاظم(ع) صحت آن پرسیده شد. ایشان آن محل(مرقد فعلی) را قبر جدش علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) معرفی کرد(16).

نهم مرداد: روز اهدای خون

خون توی شیشه کردن!

بر اساس شواهد و قراین موجود، سابقه‌ی اولین تزریق خون در کشور ما به سال‌های ابتدایی دهه‌ی 20 هجری شمسی برمی‌گردد. در واقع، در آن سال‌ها با توجه به نوپا بودن طب، انتقال خون و ناآشنا بودن اذهان عمومی با این مقوله، دریافت خون از داوطلبان برای تزریق به بیماران به سختی انجام می‌گرفت و راضی کردن افراد برای دادن خون عمدتاً به ابتکار عمل پزشک بستگی داشت.

در واقع بیمارستان‌های ارتش و مراکز جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران از اولین مراکزی بودند که به صورت سیستماتیک اقدام به جمع‌آوری خون از میان اعضا و داوطلبان خود کردند.

به تدریج با شناخته شدن ارزش حیاتی تزریق خون در نجات بیماران، و افزایش تجویز خون در مراکز درمانی، جمع‌آوری خون داوطلبان جواب‌گوی نیاز بیماران نبود و تنها راه چاره، پرداخت مبالغی در برابر دریافت خون بود؛ از همین‌جا پای واسطه‌ها به ماجرا باز شد. بنگاه‌هایی که خون را در ازای پرداخت مبالغ اندکی از مردم می‌خریدند و به بهای گزاف به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی می‌فروختند. بدیهی است که مشتریان این بنگاه‌ها را عمدتاً افراد بی‌بضاعت و به‌ویژه معتادان و خیابان‌خواب‌ها تشکیل می‌دادند و بدیهی است که کم‌ترین کنترلی از نظر بررسی سلامت و کیفیت روی خون‌ها وجود نداشت. ذکر این نکته خالی از لطف نیست که ضرب‌المثل‌های «خون‌فروشی» و «خون کسی را توی شیشه کردن» از همین جا وارد زبان فارسی شده‌اند.

با توجه به مشکلات و عوارض ناشی از تعدد متولیان امر انتقال خون، فعالیت سودجویانه‌ی بنگاه‌های خصوصی، به‌ویژه رقابت ناسالم این بنگاه‌ها، طرح اولیه‌ی تأسیس یک سازمان مستقل برای سامان‌دهی سیستم تأمین خون و فرآورده‌های خونی شکل گرفت و به تدریج پررنگ‌تر شد تا این‌که در نهایت به تأسیس سازمان ملی انتقال خون ایران در نهم مرداد ماه 1353 منتج شد.

دهم مرداد: روز جهانی شیر مادر

قرآن کریم:

وَالوالِداتُ یرضِعنَ أولادَهُنَّ حَولَینِ کامِلَینِ لِمَن أرادَ أن یتِمَّ الرَّضاعَةَ؛ مادران، فرزندان خود را دو سال تمام شیر دهند، این برای کسی است که بخواهد دوران شیرخوارگی را کامل کند»(17).

هفته‌ی جهانی شیردهی (به انگلیسی: World Breastfeeding Week )‏ به هفت روز از هر سال که از اول اوت شروع و تا هفتم آن ماه ادامه دارد گفته می‌شود. این مراسم توسط اتحاد جهانی برای اقدام شیردهی WABA سرپرستی و اداره می‌شود و سالانه برای پیوستن تمامی حامیان، دولت‌ها و مؤسسه‌های شیردهی در سراسر جهان تشکیل و در بیش‌تر از ۱۷۰ کشور انجام می‌پذیرد.

هفته‌ی جهانی شیردهی برای اولین بار در سال ۱۹۹۲ شروع شد و تاکنون در ۱۲۰ کشور توسط یونیسف و شریک‌هایش شامل اتحاد جهانی برای اقدام شیردهی، سازمان بهداشت جهانی و دیگر سازمان‌ها انجام می‌شود. هدف اصلی این روی‌داد ترویج فرهنگ شیردهی و شیردهی منحصر به فرد برای حداقل شش ماه اول از زندگی نوزاد است. در ایران، این مراسم برابر با دهم تا شانزدهم مرداد هر سال است.

در وب‌گاه رسمی این روی‌داد این‌طور نوشته شده که: «سازنده‌ها، ترویج‌دهنده‌ها و پخش‌کننده‌های هر نوع غذاهای اضافی کودک، بطری‌های کودک، پمپ‌های پستان، پستانک‌ها و محصولات مشابه حق استفاده از نماد و موضوع‌های این بنیاد را ندارند، در غیر این صورت سوءاستفاده‌کننده از قانون حق تکثیر شناخته خواهند شد.»

یازدهم مرداد: روز جهانی قدس

نبرد کرامه

به درگیری میان نیروهای دفاعی اسراییل و چریک‌های سازمان آزادی‌بخش فلسطین و ارتش اردن در ۲۱ مارس ۱۹۶۸ در روستای کرامه‌ی اردن، نبرد کرامه گفته می‌شود.

در این روز، نیروهای اسراییلی با گذشتن از رود اردن با هدف از بین بردن گروه‌های مقاومت تازه تشکیل شده میان فلسطینیان آواره‌ی ساکن دره‌ی اردن وارد روستای کرامه شدند. در جنگ تن به تن میان ۳۵۰ تا ۴۰۰ چریک فلسطینی و نیروهای اسراییلی حدود ۳۰ سرباز اسراییلی، ۱۰۰ تا ۲۰۰ چریک عضو ساف و ۴۰ تا ۸۴ سرباز اردنی کشته شدند و درگیری با عقب‌نشینی سریع نیروهای اسراییلی خاتمه یافت. به همین دلیل این نبرد را در جهان عرب یک پیروزی درخشان یاد می‌کنند که پس از شکست سنگین اعراب در جنگ شش‌روزه ارزشی مضاعف می‌یافت و روز فلسطین نامیده می‌شد. نام‌گذاری روز فلسطین هویت عربی داشت و مورد استقبال مسلمانان و کشورهای اسلامی قرار نگرفت!

در ۱۶ مرداد ۱۳۵۸، پس از بمباران جنوب لبنان توسط نیروهای دفاعی اسراییل، امام خمینی، از مسلمانان جهان خواست تا آخرین جمعه‌ی ماه رمضان را «روز قدس» دانسته و در این روز همبستگی خود را در حمایت از «حقوق قانونی مردم مسلمان فلسطین» به نمایش بگذارند.

هفدهم مرداد: روز خبرنگار

درسال ۱۳۷۷ که شهر مزار شریف به دست گروه طالبان افتاد، «محمود صارمی» خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی به همراه هشت نفر از کارکنان سرکنسول‌گری ایران در این شهر در تاریخ ۱۷ مرداد ۱۳۷۷ به دست گروه طالبان مظلومانه به شهادت رسید. شورای فرهنگ عمومی کشور در اولین سال‌گرد این رخداد، آن روز را به پاس قدردانی از این مقام «روز خبرنگار» نامید.

هجدهم مرداد: عید فطر

 (دوهفته تعطیلی) هری رایا!

عید فطر، روز اول ماه شوال و در پایان ماه رمضان است. عید فطر از مهم‌ترین جشن‌ها و اعیاد مسلمانان است. در کشورهای اسلامی، عید فطر از جمله اعیاد بسیار مهم و معمولاً با تعطیلی رسمی همراه است. در این روز، روزه حرام است و مسلمانان نماز عید برگزار می‌کنند. پرداخت زکات فطره در این روز بر مسلمانان واجب است. در ایران از سال ۱۳۹۰ با تصویب مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان عید فطر دو روز (روز عید و فردایش) تعطیل است!

انصافاً ما این‌قدر در ایران شاکی هستیم که تعطیلی زیاد است و باعث عدم پیش‌رفت ماست، آن‌وقت کشور دوست و برادر و صدالبته پیش‌رفته‌ی مالزی را ببینید که چه سور و ساطی برای عید فطر برگزار می‌کند.

در مالزی، عید فطر بیش‌تر به نام‌های «هری رایا» و یا «عیدالفطری» خوانده می‌شود. در ایام عید فطر، دانشگاه‌ها و مدارس مالزی یک هفته تعطیل است، هرچند ادارات و مؤسسات دولتی تنها دو روز تعطیل هستند. سابقاً تعطیلی عید فطر، دو هفته بود؛ که به دلیل بعضی مخالفت‌ها به یک هفته کاهش داده شد!

نخست‌وزیر مالزی هم در روز اول عید فطر معمولاً بارعام(سور و ساط خودمان!) می‌گیرد و مردم می‌توانند برای عرض تبریک به خانه‌ی او بروند؛ این مراسم در شهر «پوتراجایا» برگزار می‌شود.

بیست و ششم مرداد: بازگشت آزادگان

روز 26 مرداد 1369، میهن اسلامی‌مان شاهد حضور عزیزانی بود که پس از سال‌ها اسارت در زندان‌های مخوف رژیم بعثی صدام، قدم به خاک پاک ایران می‌گذاشتند.

خوب یادم هست که هیچ‌کس زودتر از ۲۹ مرداد ۱۳۶۹ نتوانست عزیز آزاده‌اش را ببیند! سه روزی که با وجود اعلام اسامی آزادگان و آزادی در مرحله‌ی اول، هنوز آن‌ها را تحت‌الحفظ در «قرنطینه‌ی اسرا» نگه داشتند. این اقدام هم براساس قانون زیر انجام گرفت.

متن قانون:

ماده‌ی 1 (از آیین‌نامه‌ها)

کلیه‌ی آزادگان پس از ورود به میهن اسلامى در مکان‌هاى قرنطینه‏اى که از طرف ستاد رسیدگى به امور آزادگان تعیین شده توسط مراکز ویژه‌ی بهداشتى وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى که به همین منظور مأموریت پیدا مى‏کنند، مورد معاینات جسمى روانى و آزمایش‌هاى تشخیص طبى قرار گرفته و براى آنان کارت بهداشتى صادر خواهد شد(18).

 

پی‌نوشت‌ها:

1. طبرى، ج6، ص93 و ابن‌اثیر، ج3، ص162‌.

2. مدائنى بنابر نقل ابن‌ابى‌الحدید در شرح نهج‌البلاغه، ج‌4، ص8‌ .

3. فتح‌البارى، شرح صحیح بخارى. بنابر نقل ابن‌عقیل در النصایح الکافیة؛ ص156، ط اول و بحارالانوار، ج10، ص115‌.

4. سیوطی؛ تاریخ‌الخلفاء، ص194؛ ابن‌کثیر، ج8، ص41؛ الاصابه، ج2، ص12 و 13 ابن‌قتیبه، ص150 و دائرةالمعارف فریدوجدى، ج3، ص443 ط دوم و مدارک دیگر.

5. ابن‌مهنا؛ عمدة الطالب، ص52‌.

6. مدائنى بنابر نقل ابن‌ابى‌الحدید در نهج‌البلاغه، ج4، ص8؛ بحارالانوار، ج10، ص115 و ابن‌صباغ؛ الفصول المهمة و مدارک دیگر.

7. اعیان‌الشیعه، ج4 و 43‌.

8. ابوالفرج اصفهانى؛ مقاتل الطالبیین ص26 و شرح نهج‌البلاغه، ج4، ص15. دیگر مورخان گفته‌اند: «حسن از معاویه خواست که على را دشنام نگوید، معاویه این را نپذیرفت، ولى قبول کرد که وقتى حسن حاضر است و مى‌شنود به على دشنام داده نشود.» ابن‌اثیر می‌گوید: «سپس به همین نیز وفا نکرد.»

9. شهرى در فارس و نزدیک به حدود اهواز است و «جرد» یا «گرد» یا «گراد» در فارس قدیم و روسى جدید به معناى «شهر» است؛ بنابراین «دارابجرد» یعنى شهر داراب.

10. فرازهاى این ماده را به‌طور پراکنده در کتاب‌هاى: الامامة و السیاسة، ص200؛ تاریخ طبرى، ج6، ص92؛ علل‌الشرایع ابن‌بابویه، ص81 و تاریخ ابن‌کثیر و مدارک دیگر می‌توان دید.

11. مقاتل‌الطالبیین، ص26؛ شرح نهج‌البلاغه، ج4، ص15؛ البحار، ج10، ص101 و 115 و دینورى، ص200. هر فرازى با عین الفاظ از مأخذ مورد نظر گرفته شده است.

12. فقرات مربوط به امنیت اصحاب و شیعیان على(ع) را در کتاب‌هاى: طبرى، ج6، ص97؛ ابن‌اثیر، ج3، ص166؛ مقاتل الطالبیین، ص26؛ شرح‌النهج، ج4، ص15؛ بحار ج10، ص115؛ علل‌الشرایع، ص81 و النصایح‌الکافیة، ص156 می‌توان مطالعه کرد.

13. بحارالانوار، ج10، ص115 و النصایح الکافیة، ص156، ط. ل.

14. الامامه والسیاسه، ص200.
15. البحار، ج10، ص155‌.

16. مرقد مطهر امیرالمؤمنین در زمان امام صادق(ع) برای خواص شیعیان به علت زیارت آن حضرت معلوم و در زمان‌هارون برای همه مکشوف شد. لازم به ذکر است قبلاً هم ابی‌حمزه ثمالی توسط امام زین‌العابدین(ع) از محل قبر آگاه شده بود (مفاتیح‌الجنان دو صفحه قبل از باب زیارت وداع امیرالمومنین(ع)). امام حسین(ع) هم قبلاً آن را به بعضی از خواص نشان داده بودند، کامل‌الزیارات، باب 9، ج2).
17. بقره، آیه 233.

18. آیین‏نامه‌ی فوق در جلسه‌ی مورخ 12/12/1369بنا به پیشنهاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى و ستاد رسیدگى به امور آزادگان و با عنایت به مواد (6)، (20) و (28) قانون حمایت از آزادگان (مصوب سال 1368‌) تصویب شد.

فهرست عناوین
فونت درشتر
فونت ریزتر
نسخه متنی
نسخه چاپی
ارسال به دوستان